سه شنبه, 21 آذر,1396 | ديسمبر/12/2017
عوامل مؤثر در ایجاد فشار روانی در شهر تهران بر اساس نظرسنجی های ایسپا
عوامل مؤثر در ایجاد فشار روانی در شهر تهران بر اساس نظرسنجی های ایسپا
یکشنبه, 23 آبان,1395

«فشار روانی» یا «استرس» سازه­اي پويا و چندبعدي است. تعاریف مختلفی به دلیل چندبعدی و پیچیده بودن این سازه ارائه شده است. لازاروس و فلكمن (1984) نيز تعريفي را در زمينة استرس ارائه داده اند: استرس رابطة اختصاصي بين شخص و محيطي است كه در آن تنش ارزيابي شده، از حد امكانا ت فرد فراتر رفته و سلامتي او را در معرض خطر قرار مي­دهد. در اين تعريف براين نكته تأكيد مي­ شود كه استرس به رابطه تنش­ زا بين شخص و محيط اشاره دارد و وقتي فرد از مقابله با اين وضعيت ناتوان است، به مشكلات رواني و جسماني مبتلا مي­ شود. یا در تعریفی دیگر استرس به محركي اطلاق مي­شود كه مي­تواند تغييراتي را در شناخت، هيجان، رفتار و فيزيولوژي ايجاد كند. بنابراین هنگامي كه فرد در محيط كار يا زندگي با شرايطي روبه رو مي­شود كه اين شرايط با ظرفيت­ها و امكانات كنوني وي هماهنگي ندارد، دچار عدم تعادل، تعارض و كشمكش­ هاي دروني مي­شود که فشار روانی یا استرس نام دارد.[1]

فشار روانی، همواره به عنوان يكي از مهم­ترين عوامل پيدايش و شكل­ گيري بيماري­ هاي مختلف جسماني و رواني و مرگ و مير افراد مطرح بوده است. در اين زمينه، مي­توان به ارتباط رويدادهاي تنش­ زا با ناراحتي­ هاي جسمانی، مشکلات و آسیب­های اجتماعی و روانی اشاره کرد. بنابراین شناسایی عوامل و زمینه ­های استرس­ زا و ایجاد کننده فشار روانی مهم و ضروری است. مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در قالب دو طرح بزرگ پژوهشی[2] که به صورت ملی در کل کشور انجام شده، 22 عامل مؤثر بر استرس و فشار روانی مردم ایران را مورد بررسی قرار داده است. گفتنی است اجرای موج اول نظرسنجی در آذر سال 1392 و موج دوم آن در آذر سال 1394 پایان یافته است. در این نوشتار یافته­ ها و نتایج طرح­های مذکور به تفکیک شهر تهران مورد بررسی و مقایسه قرار خواهد گرفت و عوامل ایجاد فشار روانی در بین شهروندان تهرانی بیان می­گردند. جامعه آماری طرح­های شهروندان بالای 18 سال ساکن در شهر تهران هستند. شیوه نمونه­ گیری از نوع تصادفی و حجم آن به ترتیب برای طرح­های سال 1392 و 1394 برابر 1267 و 1073 نفر است.

دو طرح مذکور، شش شاخص مؤثر بر استرس را تشریح می­کنند که هر شاخص دارای 3 تا 5 عامل استرس­ زا می­باشد. این شاخص­ ها عبارتند از: شاخص فشار روانی در حوزه مسائل زیست محیطی و آلودگی شهرها، حوزه مسائل مربوط به حوزه اقتصادی، حوزه ایجاد احساس ناامنی و ترس در شهروندان، مسائل شخصی و خانوادگی شهروندان، حوزه مسائل مربوط به محیط کار و شغل و در آخر حوزه معضلات و نابسامانی­های اجتماعی. در ادامه هریک از شاخص­ ها به تفکیک عامل­ های مختلف تشریح و مورد مقایسه قرار می­گیرند.

طبق نظرسنجی سال 1392 مؤثرترین عامل ایجاد فشار روانی در حوزه مسائل زیست محیطی، «آلودگی هوا» و «ترافیک و شلوغی» با میانگین 3.9 از 5، در حوزه اقتصاد «تورم و گرانی» با میانگین 4، در ارتباط با مسائل مربوط به احساس ناامنی، «ترس از سوء استفاده مالی قرار گرفتن» با میانگین 3.7، در حوزه فردی و خانوادگی «مسائل و مشکلات مربوط به ازدواج» با میانگین 3.9، در حوزه محیط کار و شغل «نگرانی از پیدا کردن شغل مناسب» با میانگین 3.9 و در حوزه معضلات اجتماعی «مشکلات و مسائل اداری و سازمانی» با میانگین 3.9 در سطح شهر تهران می ­باشد.

اما یافته­ ها و نتایج حاصل از نظرسنجی سال 1394 نشان می­دهد که مؤثرترین عامل ایجاد فشار روانی در حوزه مسائل زیست محیطی، «آلودگی هوا» با میانگین 3.5 از 5، در حوزه اقتصاد «تورم و گرانی» و «گرانی مسکن و اجاره» با میانگین 3.9، در ارتباط با مسائل مربوط به احساس ناامنی، «ترس از مورد سرقت یا اخاذی قرار گرفتن» با میانگین 3.5، در حوزه محیط کار و شغل «نگرانی از پیدا کردن شغل مناسب» با میانگین 3.7 و در حوزه معضلات اجتماعی «نگرانی از مسائل اخلاقی در جامعه» با میانگین 3.4 در سطح شهر تهران می­ باشد.

وضعیت و میزان هر یک از شاخص­ های موثر بر ایجاد فشار روانی در بین شهروندان تهرانی و در سال­های 1392 و 1394 متفاوت است. در قالب جدول زیر می­توان عوامل موثر بر ایجاد فشار روانی را باهم مقایسه کرد:


جدول 1: میانگین رتبه­ای شاخص­های مؤثر بر ایجاد فشار روانی در بین شهروندان تهرانی
 

عوامل

حوزه اقتصادی

زیست­

محیطی

مسائل ناشی از احساس ناامنی

مسائل فردی و خانوادگی

محیط کار و شغل

معضلات اجتماعی

میانگین (5-1)

آذر 1392

4.2

3.8

3.6

3.5

3.6

3.4

میانگین (5-1)

آذر 1394

3.7

3.4

3.4

3.3

3.3

2.9

همانطور که در جدول هم مشخص است، شاخص­ اقتصادی به ترتیب با میانگین 4.2 و 3.7 از 5 در طرح­های سال 1392 و 1394 بیشترین تأثیر را در ایجاد فشار روانی طبق نظرات پاسخگویان دارد. شاخص ­های زیست محیطی، احساس ناامنی، مسائل فردی و خانوادگی، مسائل مربوط به محیط کار و معضلات اجتماعی از جمله عواملی هستند که به ترتیب در ایجاد فشار روانی در بین شهروندان تهرانی موثرند. مقایسه نظرات پاسخگویان در سال­های 1392 و 1394 نشان می­ دهد که ترتیب و اولویت عوامل مؤثر بر ایجاد فشار روانی تقریباً ثابت است. اما گفتنی است که نمره میانگین شاخص­های مذکور در سال 1392 نسبت به سال 1394 بیشتر است. به عبارت دیگر از دیدگاه پاسخگویان، سهم عوامل ذکر شده موثر بر ایجاد فشار روانی در سال 1392 بیشتر بوده است. به نظر می­رسد با توجه به ویژگی ­ها و خصوصیات کالبدی و فیزیکی شهر تهران، و نیز خصوصیات اجتماعی و فرهنگی آن، مسائل اقتصادی و نیز زیست­ محیطی در آن برجسته باشد. مدیریت ناکارآمد شهری در شهر تهران و عدم توسعه ­یافتگی محلی در کنار کژکارکردی­ ها و معضلاتی که ناشی از برنامه­ ریزی­ نادرست شهری می ­باشد، بر عوامل و بسترهای اقتصادی و زیست محیطی زمینه­ ساز استرس افزوده است.

[1] خدایاری­فرد، محمد و پرند، اکرم (1390)، استرس و روش­های مقابله با آن، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. چاپ دوم.

 [2]مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (1392)، بررسی عوامل مؤثر بر ایجاد فشار روانی در بین مردم ایران (موج اول).

  مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (1394)، بررسی عوامل مؤثر بر ایجاد فشار روانی در بین مردم ایران (موج دوم).


 

 

 

 

درباره ایسپا
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) وابسته به جهاد دانشگاهی در راستای توسعه علمی و تحقیقاتی کشور و با قصد رفع نیاز سازمانها و نهادهای تصمیم گیر ، ضرورت توجه به افکار عمومی و لزوم بهره گیری از مشارکت و دیدگاههای شهروندان در بهبود و توسعه امور کشور در عرصه های مختلف، از سال 1380 فعالیت خود را آغاز کرده است.
برخی کارفرمایان
Alternate Text
Alternate Text
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
Copyright ©2016 ispa.ir All rights reserved. Powered & Designed by WebTakin.ir